GAST-AUTEUR

robertus baeken, die de vader is van don vitalski, schreef het boek "leonard en ik", over zyn nonkel leonard, de fameuze beeldhouwer. over 82 afleveringen verspreid, worden die mémoires hier integraal gepubliceerd.

prent: Detail hoofd van levensgroot, liggend beeld in hout

59.

Nemen wij latere werken als Sexus, Plexus, Nexus, waarin de thema's van Tropic of Capricorn - een terugblik op zijn jonge jaren in Amerika - nog eens worden aangesneden. Dit keer is de benadering echter totaal verschillend. Ineens valt het op hoe Tropic of Capricorn ondanks de schijn van een rauw, vloekend, haast blasfemisch realisme, te maken heeft met een verdichting van de feiten zonder enige chronologie of bijkomende uitleg. In Sexus staan er niet minder grappen en obsceniteiten, maar dit keer paste het geheel in een spannende, meer verhalende context. Hoewel de lectuur daardoor allicht beter aan de verwachtingen van gemiddelde lezer zou beantwoorden, kwam die nieuwe benadering Leonard en mij minder krachtig voor.

   De wereld van Miller is anarchistisch. Zijn existentie situeert zich in het middelpunt van het heelal en is een afgeleide uit de chaos van het hier en nu. Hij erkent slechts één orde: de zijne. Die orde geeft hem het recht te schrijven zoals hij schrijft, zoals hij meent dat zijn aard is: een verlengstuk en een uiting van de werkelijkheid, die elk moment geboren en weer vernietigd wordt. Lijnrecht daartegenover staat het idee van een bestaande continuïteit, van een onbewogen, institutionele orde als mensenwerk. Deze orde is taal, is maatschappelijke structuur, is geschiedenis, is gevestigde kunst, is conventie, is de broek die wij dragen.

   Met andere woorden: van zodra de anarchist en vuilbek door zijn diepe inzichten in staat is zich met de bestaande orde te verzoenen, komt hij in een onmogelijke situatie terecht. De vuilbekkerij en anarchie verliezen van hun noodwendige kracht. Zo had zich door zijn ontwikkeling bij Miller vanzelf een evolutie opgedrongen. Maar een kunstenaar is niet altijd bij machte uit een ander vaatje te tappen. Miller had er geen nieuwe dingen aan toe te voegen. Daardoor restte hem enkel nog de kansel. Talrijk zijn de waarheden die hij tussen het vertellen van zijn groteske belevenissen als preken op de lezer afvuurt. Op het eerste oog kan dit verhelderend werken, maar een kunstwerk is meestal beter gediend met een versluierde waarheid.

   Millers persoonlijkheid werd nu snel gemeengoed. Na allerlei ophefmakende processen, - beslecht in zijn voordeel, zodat het verbod op de verspreiding van zijn boeken eindelijk werd opgeheven - verscheen Sexus precies op tijd. De kassa rinkelde. De seksuele revolutie kwam op gang. Vandaag lijkt Miller in belangrijke mate tot deze beweging te hebben bijgedragen.

(WORDT VERVOLGD...)