niet zonder een zekere trots schryft in zyn dagboek ivo michiels erover, hoe hy het elke van zyn tekstbladen, wel zeven tot acht keren herwerk. in potlood noteert de criticus hugo bousset daarby in de marge: "aantal versies is niet rechtevenredig met kwaliteit."
wat doorgaans zeer waar is. een tekst kan door herwerkingen ook verslechteren, of meer nog, wat onderschat wordt, kwalitatief egaal blyven. dat heb ik als co-auteur by sommige theatermakers vaak ervaren: je hebt die tekst nu wel verànderd - maar hy is daardoor niet beter of slechter geworden; alleen maar enigszins anders.
maar aangaande myn eigenste stuntgedicht, "de zevende lotus", gelden nog andere, meer objectieve normen. hierzo is iedere minste regel letterlyk minstens drieduizend keer herwerkt, met name net zolang totdat er in die regels, van zichzelf als taal in wezen vloeibaar, een soort alsmaar meer definitieve stolling werd opgeroepen. hugo claus zei wel eens: "op een moment moet je het loslaten, want je kan wel blyven veranderen,"- dat is flagrant niet waar, op de zeer, zéér lange duur verschynt er dat zalige moment waarop je niet meer kàn variëren.
water dat een rots afloopt, kan alle kanten uit; doch op den duur niet meer, op den duur ontstaat daar een voor. door oneindig vaak jouw regels hardop en angstig uit te spreken,- angstig, doordat je niet weet waar naartoe, doordat je in aanvang juist àlle kanten op wil -, kom je op de keilange duur dààr, waar de zuivere magie van die woorden zelf toe was voorbestemd.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten