zondag 4 december 2022
GAST-AUTEUR
prent: leonard bezig aan een monumentaal statue in witmarmer uit carrara.
LEONARD EN IK
door Robertus Baeken
78.
Steeds ging zijn volle aandacht naar de ander. Van mij wilde hij altijd onmiddellijk vernemen hoe mijn geschriften evolueerden. Na Simone las hij als eerste mijn manuscripten. Toen ik hem mijn roman 'Van liefde en ondeugd' als lectuur had aangeboden, was hij in de wolken. Nog helemaal verrukt doordat het verhaal hem zo sterk had aangegrepen, voorspelde hij me dat ik dit keer wel een uitgever zou vinden. Zoals altijd leefde hij sterk met me mee.
Als me al eens iets dwarszat, waardoor ik wat ontmoedigd, teleurgesteld of zelfs neerslachtig bij hem aankwam, klaarde mijn verduisterd gemoed door zijn opgeruimde karakter al na enkele minuten weer op. Ook wist hij tegenslagen gemakkelijk te relativeren. De uiterlijke schijnwereld waarin iemands maatschappelijke status door succes te gelde wordt gemaakt, was voor hem een bron van vermaak. In die wereld werden exposities georganiseerd, prijzen uitgereikt, boeken gedrukt. Dus alleen daar kon, mits een goed management en wat voorspoed, succes ontstaan: een verschijnsel dat Leonard ondanks alle komedie, die er door de uiterlijke kant van de zaak vanzelf bijhoort, tevens als normaal en aanvaardbaar beschouwde.
Kunst had, vond hij, uitsluitend te maken met de innerlijke waarheid van het stijlgevoel, waarbij de kunstenaar er niet omheen kan het trucje van de verbeelding (lees: leugen) toe te passen. Ook begreep hij dat een mens door de aard van zijn activiteit altijd wel op de ‘buitenkant’ van iets moet zitten, terwijl dat iets voor hem verborgen blijft. Zo zag hij kunst als een behoefte om dit tekort op te vangen, als een soort magie ook om die ‘buitenkant’ te bedwingen. Deze bezwering zien we al bij de prehistorische rotsschilderingen en is kennelijk eigen aan de menselijke soort, die het besef in zich draagt dat er tegelijk met de uiterlijke wereld ook een innerlijke bestaat. Het is de rol van de kunstenaar op die innerlijke wereld te alluderen, er via zijn eigen exclusieve buitenkant gewag van te maken, te tonen dat de eenheid bestaat en dat harmonie mogelijk is.
(WORDT VERVOLGD...)
zaterdag 3 december 2022
onderschat / overschat
onderschat: kegelen in plaats van bowlen.
overschat: het wordt "tekstuur" in plaats van tekst.
naar waarde geschat: klophamers met zeer lange stelen, om muren meê in te slaan.
biographeem
eric blair had een boek geschreven dat, net als al zyn andere boeken, door alle uitgevers na mekaâr werd geweigerd; hierdoor begon ook eric blair zelf te vermoeden dat zyn boek aannemelyk nergens naar leek. toen een overigens tamelyk rechtse uitgever het ding toch wél wilde publiceren, stelde blair, inmiddels overmand door twyfel, een pseudoniem voor. welk pseudoniem? aldus de uitgever ylings. waarop blair vier namen voorstelde, tussen dewelke de uitgever zelf mocht kiezen: p.s. burton, kenneth miles, lewis allways, george orwell.
"george" omdat dit duidelyk een zeer engelse naam was. "orwell" oftewel naar de rivier orwell in ipswich, oftewel als een eerbetoon aan h.g. (herbert george) wells.
(het boek in kwestie = "down and out in london and paris", 1933.)
uit het schriftje
de mate waarin mollie naar haar moeder toe graviteert, en tégen my in; als ze van luv een standje krygt en ik verdedig haar tegen luv in, dan kiest ze zelf luv haar kant. dwz liever door haar moeder worden berispt dan door haar vader worden verdedigd.
doodzonde, echt, dat myn productie van grafiek is stilgevallen. het is niet zozeer een kwestie van tydsgebrek, als wel de verloren knack, de kwytgespeelde flair, de paraatheid. myn laatste paar werkjes zyn helemaal de mist in gegaan, en als ik sommige prenten van die voorbye, zeer vruchtbare zomer nu terugzie (zie: prent hieronder), dan sta ik er zelf helemaal versteld van.
GAST-AUTEUR
prent:
LEONARD EN IK
door Robertus Baeken
77.
Ik moet toegeven dat de Antwerpse tentoonstelling niet Leonards kostbaarste werk bevatte. Die bestaan naar mijn smaak beslist uit de witmarmeren beeldjes en de wat grotere figuren in Franse steen die hij op het einde van de jaren zeventig heeft gehouwen, maar zich intussen alle in privébezit bevonden. Wel zag je een duidelijke stijleenheid die ik zeer typisch noem voor zijn laatste periode. Deze kenmerkt zich door de evenwichtige, serene, bijna koele voorstellingen van uitzonderlijk weelderige vrouwenlichamen in alle denkbare natuurlijke poses, die de beschouwer makkelijk afleiden van de anatomische werkelijkheid, maar nooit zover dat hij daar erg in krijgt. Soms stijgt de vergeestelijking zo sterk boven de materie uit dat de beelden een zinnebeeld oproepen. De serene kalmte van een gezicht blijkt dan zoveel tot het beeld bij te dragen dat het de toeschouwer op een afstand houdt; alsof het niet anders te zien is dan doorheen een waas die de eeuwige herinnering aan het schone van een onbevangen ziel oproept. Het is alsof men kijkt naar het opkomen van de zon. Maar hier bestaat de verte uit de tenietgedane afstand tussen de kunstenaar en de beschouwer, tussen wat puur is en ontvankelijk. Te midden van deze moderne, jachtige wereld vol onrust en verlangen wordt door Leonard een andere wereld geboden: een van bijna klassieke schoonheid die orde, rust, evenwicht, harmonie uitstraalt en die wellicht meer bestaansrecht heeft en langer zal duren dan welke andere wereld ook. Vaak komt het me voor dat zijn beelden altijd al hebben bestaan, zoals ik soms ook de indruk heb dat de muziek van Mozart al vanaf het begin der tijden door de lucht heeft weerklonken, onuitwisbaar gegrift in het collectieve geheugen van de mensheid; wat wil zeggen: apart gegrift in het geheugen van elke ontvankelijke ziel.
En toch - ook hiervan kan ik oprecht getuigen - was Leonard naast kunstenaar gewoon een mens. Een mens met zijn kwaaltjes, zoals kiespijn of verkoudheid, waarvoor hij pas tegen het einde van zijn leven een huisdokter had. Een mens met zijn twijfels, zijn verdrietjes, zijn weemoed, met alles wat hij, om een ander hart niet te bezwaren, voor zichzelf hield maar dat ik, daar ik hem zo goed kende, wel zeer zelden bij het binnenkomen nog aan hem gewaarwerd, terwijl hij zijn humeur al herschikte en snel met een lachje of vrolijke kwinkslag uit de hoek kwam.
(WORDT VERVOLGD...)
vrijdag 2 december 2022
onderschat / overschat
onderschat: oprispingen door bruiswater.
overschat: spaanse binnenlandse politiek.
naar waarde geschat: het aantal dingen dat je kan doen op vier onafgebroken uren tyds.
alternatieve feiten
2. "cappuccino" is een verwyzing naar de "gekapte" monniken die deze drank uitvonden, om snachts te kunnen bidden.
3. er is water op de maan.
4. sinds vandaag is het in rusland officieel een misdaad om over de oorlog te praten.
waar was je te vrydag
savonds opnieuw giggen in "de jardin" in vosselaar
rechts vooraan myn broêr thomas, die kykt naar de rechtopstaande zanger rob potters
links myn schoonzus marianne
ik was in extreme topvorm, een van myn meest energetische gigs van dit najaar...
uit het schriftje
buiten is het best koud nu. voor de eerste keer dit najaar dat je kan zeggen: "oké, nu is het Koud." evenwel: aldoor voelt het aan alsof je daar meteen moet bydenken dat de échte kou nog gaat komen, dat déze kou, die vandaag, niks voorstelt.
ik ben nog nooit zo goed tegen kou bestand geweest als tegenwoordig.
alleen snachts heb ik wel erg veel dekens nodig. een paar dagen terug kon ik eventjes niet slapen: vanwege de kou in bed. myn dochter mollie is een houtstoof van zichzelf, die slaapt normaal gezien putje winter onder één laken; maar zelfs mollie kwam een paar dagen geleden snachts uit bed: om naar een extra deken te komen vragen.
ik hou zelfs niet meer van de warmte van kamers die door een chauffage worden aangezwengeld. natuurlyk is de luxe zeer groots, maar tegelyk word je er zo suf en zo slaperig van, en zo claustrofoob eigenlyk ook. dingen die je beleeft wanneer het koud is, zyn veel meer "echt gebeurd" dan dingen die je beleeft in een artificieel verwarmde kamer.
dat hierboven is niet waar. gedenk de meest essentiële herinneringen uit jouw puberteit: die speelden zich af voor de spiegel, in de warme winterse badkamer. de geur van haarlak en de muziek van psychocandy.
photo: de valse twins, as seen by dirk cornelis.
dreamer
luv was blykbaar een soort hippie geworden. ze leefde in een soort commune. het was daar een zeer rommelige boel. ik bleef wel nog tamelyk rustig. ik zeg: "luv, volgens my is dit écht niks voor jou." het werd wel nog een pak emotioneler toen ze zei: "ik ben niet meer verliefd op u." zo werd onze relatie dus aangezegd. was hard, deed pyn - maar tegelyk dacht ik: "ik ga my hierdoor niet uit myn lood laten slaan."
GAST-AUTEUR
prent: serene kalmte in witte steen
LEONARD EN IK
door Robertus Baeken
76.
De tentoonstelling werd geen commercieel succes. Ik wijt dit vandaag aan het gemis van een professionele aanpak, die onder meer bestaat uit het verspreiden van affiches in de buurt of het doen plaatsvinden van een vernissage, waarvoor uitnodigingen in het rond worden gestuurd naar zoveel mogelijk geïnteresseerden, rijke burgers, persmensen en prominenten. Het uitgeven van een prestigieuze catalogus helpt ook altijd. Maar mijn en Leonards kijk waren te naïef en onze financiële middelen te beperkt. Wij hechtten te veel geloof aan het feit dat, zoals olie op het water komt bovendrijven, ware kunst altijd goed terechtkomt. Volgens de eigenaar, die op het gelijkvloers een fotohandel dreef, kwamen er wel wat bezoekers. De presentatie onder het ruwe gesteente van de middeleeuwse keldergewelven en de geschikte verlichting door talrijke spots, plaatsten de beelden in een zachte, droomachtige sfeer. Ondanks dit alles werd de verkoop een flop. Gelukkig kocht de fotohandelaar op de valreep een arduinen beeldje; nog wel het duurste uit de hele collectie.
Leonard maakte geen drama van de mislukking, maar het heeft er vast toe geleid alle volgende initiatieven om een tentoonstelling van zijn werk op touw te zetten, te negeren. Botweg nee zeggen, behoorde niet tot zijn stijl in de omgang. Meestal bedankte hij ervoor om zich vervolgens uit de slag te trekken met de opmerking dat hij momenteel te weinig geschikte werken in zijn bezit had, maar dat het genereuze aanbod in de toekomst misschien wel een keer te pas kon komen. Genereus noem ik wat bijvoorbeeld de heer Staf Verbeeck, toenmalig directeur van de Turnhoutse Academie voor Schone Kunsten, verscheidene keren aan hem zou hebben voorgesteld: de volledige organisatie onder auspiciën van het stadsbestuur van een tentoonstelling in het C.C. De Warande, met daarbij de stellige belofte dat de kunstenaar er zelf geen hand voor hoefde uit te steken. Niets baatte. Tegen mij zei Leonard dat exposities hem te veel onrust bezorgden. Daarnaast vreesde hij dat de belastingontvanger, bij wie hij als marginaal stond ingeschreven, hem dan misschien ook niet langer met rust zou laten. Ik probeerde hem aan het verstand te brengen dat het toch altijd in zijn voordeel zou zijn als de prijs van zijn werk de hoogte in zou schieten. Maar nuchter als hij was, zag hij dat niet zo direct zitten. Daarbij, het enige dat hij echt wou, was onverstoord met zijn werk doorgaan.
(WORDT VERVOLGD...)
donderdag 1 december 2022
onderschat / overschat
onderschat: de overlast van een sok met een gat in ter hoogte van desnoods zelfs maar één enkelvoudige teen.
overschat: slankheid als een esthetisch ideaal.
naar waarde geschat: beertje paddington
ALTERNATIEVE FEITEN
zelfverzonnen feiten, die misschien helemaal niet waar zyn (!)...
1. de empire state building werd ontworpen door een team van veertien architecten - negen van deze architecten kwamen tydens de bouw van dit monument om het leven door een verkeersongeval.
2. "i am the walrus" van de beatles is opgedragen aan de ceo van het platenlabel apple, die volgens ringo star de uitstraling had van een walrus.
3. op het moment zyn er op de wereldbol 17 landen in oorlog.
4. het lievelingseten van bill cody, beter gekend als buffalo bill, was gebraden egel.
5. luc appermont had een tweelingbroêr, die in 1985 is gestorven tydens een bergbeklimming in de pyreneeën.
6. het personage spock heette in de eerste vier afleveringen star trek, in 1974, "stark". omdat er toen een presidentskandidaat opkwam die ook "stark" heette, werd de naam naar spock veranderd, om politieke insinuaties te vermyden.
radio willy
te zondag was ik op radio willy, hier te herbeluisteren. te gast by iwein segers, in het programma "slacker station".
ik duik op na exact één uur...
is een zeer goeie babbel, vind ik...
GAST-AUTEUR
robertus baeken, die de vader is van don vitalski, schreef het boek "leonard en ik", over zyn nonkel leonard, de fameuze beeldhouwer. over 82 afleveringen verspreid, worden die mémoires hier integraal gepubliceerd.
prent: Tentoonstelling in Lange Nieuwstraat te Antwerpen
LEONARD EN IK
door Robertus Baeken
75.
Het is een feit dat Leonard zich na zijn ontslag op zijn zevenenveertigste levensjaar volledig uit de wereld terugtrok. Zijn broer Peer kwam dagelijks bij hem aanlopen. Hij passeerde voor hem langs de bakker en deed met grote liefde ook alle andere boodschappen. Hoewel Leonard nog erg op elk bezoek gesteld bleef, met mij nog altijd graag over kunst en literatuur babbelde en zich via kranten, radio en televisie met gretigheid van de gebeurtenissen in de wereld op de hoogte hield, bereikte hij hoe langer hoe meer het stadium van de heremiet, die zich niets meer over de wereldse belangen laat wijsmaken. Zonder die wereld te veroordelen, was volgens hem alles ijdelheid. Ondertussen bleef hij met zijn eigen werk doorgaan; niet zozeer uit gewoonte, of omdat hij toch niets anders om handen had, dan wel vanwege het gevoel dat de poorten van de hemel zich enkel zo voor hem openden. Daarom is het misschien niet zo vreemd dat zijn verhaal of persoonlijke geschiedenis, - ofschoon hij nog eenentwintig jaar van zijn dood verwijderd was, - zich vanaf hier als een onveranderlijke gebeurtenis begint te kristalliseren. Leonard had geen bijzondere verlangens, geen wereldse behoeften meer. Hij hield van zijn werk. Hij bevond zich in het paradijs dat hij zelf schiep. En voor zo iemand vliegt de tijd, vliegen de dagen en jaren als rijke uren. Als er nog sprake is van enkele bakens, dan enkel omdat ik, of anderen, in de loop van zijn dagelijks leven hebben ingegrepen.
Zo denk ik aan de bescheiden tentoonstelling, die ik voor hem in Antwerpen met zijn werk had ingericht. Dat was in februari 1984. Leonard had er geen enkele stap voor ondernomen. Dankzij een vriend die zijn intrek genomen had op de zolder van een laatmiddeleeuws patriciërshuis in de Korte Nieuwstraat, vlakbij het oude stadscentrum, ontdekte ik onder het gebouw een keldergalerijtje, uitermate geschikt voor een bescheiden beeldententoonstelling. Ik sprak de eigenaar van het pand aan, nam een verzekering tegen diefstal, kocht een aantal houtvezelplaten en verzaagde deze in gelijke panelen om ze vervolgens in elkaar te timmeren en te beschilderen. Zo bewam ik voor elk van de dertien tentoongestelde beelden een geschikt hoog voetstuk. Onder het bovenvlak verwees een gegraveerd nummertje discreet naar de prijslijst bij de ingang. Onze neef Max, die als bouwaannemer over een pick-up beschikte, deed gratis het transport. De beelden, waarvan negen stuks in witte steen en de overige in arduin, waren niet al te groot, zodat ze elk door één persoon konden gedragen worden.
(WORDT VERVOLGD...)
woensdag 30 november 2022
Abonneren op:
Posts (Atom)
