robertus baeken, die de vader is van don vitalski, schreef het boek "leonard en ik", over zyn nonkel leonard, de fameuze beeldhouwer. over 82 afleveringen verspreid, worden die mémoires hier integraal gepubliceerd.
LEONARD EN IK
door Robertus Baeken
44.
Nu ik het dan toch over dynamiek heb, verwijs ik hier graag naar Leonards voorkeur voor een vastgehouden kracht boven die van een ontketende. De innerlijke rust die ik in zijn eerste werken zag, bleek veranderd in iets dat op het punt staat te bewegen. Leonard begreep dat een vastgehouden kracht altijd grootser is dan een ontketende, de verbeelding altijd rijker dan de werkelijkheid. Misschien wel het meest imponerende voorbeeld is zijn ‘Zelfportret als verbolgen Christus’, waarbij de innerlijke spanning zodanig ten top gedreven is dat zij alleen nog kan exploderen. Een ander meesterstuk is een liggend vrouwelijk naakt in witmarmer. Het hoofd dat hier lijkt te ontbreken, is op een andere plaats vervangen door een vlezig masker. De geplooide armen en benen zijn zodanig gebald dat ze zich enkel nog als een tot het uiterste gespannen boog kunnen strekken: een esthetisch effect dat nog versterkt wordt door de explosieve gedrongenheid van de figuur. Daar zijn nog tal van typische voorbeelden. Ineengestrengelde groepsfiguren die in een kosmische dans om elkaar heen bewegen. De opstelling van de twee los van elkaar staande houten figuren van Adam en Eva en de kwetsende spanning die tussen beiden ontstaat als je de bijna obscene wil van Eva ziet om de man te behagen, naast de gêne van Adam om zichzelf en zijn dierlijke verschijning, om zijn blootgegeven menselijke conditie waarbij hij als man van de vrouw afhankelijk is. Doordat de uitkleding ook geestelijk is, zijn de beide figuren naakter dan naakt. Het is een afschuwelijke naaktheid; niet de fysische naaktheid van zoogdieren, maar een naaktheid die eigen is aan de mensen, omdat deze geboren wordt uit schaamte, uit de voorkennis van goed en kwaad en van alles wat mooi en lelijk heet te zijn. Deze figuren lijken ontstaan uit een bruine aardkluit. Het zijn eerder embryo’s dan mensen. Maar juist hun besef van een werkelijkheid waarin zij zonder persoonlijke keuze ontwaakt zijn, een werkelijkheid die zo is en niet anders, maakt hen voor de toeschouwer toch weer volledig herkenbaar.
Deze, zeg maar, wrede voorstelling is helemaal niet representatief voor het werk van Leonard. Volgens mij is dit zijn meest radicale beaming van wat Henry Miller over het menselijk bestaan te zeggen had. Ook Leonard zag twee in elkaar gevlochten werkelijkheden: die van het harde, dagelijkse leven in de wereld, en die van de dagdroom, vertaald in kunst en verbeelding. Zonder dit laatste loonde het fysieke bestaan de moeite niet.
(WORDT VERVOLGD...)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten